دوفصلنامه مطالعات فقهی و حقوقی

دوفصلنامه مطالعات فقهی و حقوقی

تحلیل فقهی و حقوقی اعتبارات اسنادی در بانکداری بدون ربا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار دانشکده الهیات دانشگاه تهران
2 دانشیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
3 استادیار دانشگاه آیت‌الله بروجردی
چکیده
اعتبارات اسنادی جزء رایج‌ترین روش‌های پرداخت بانکی در تجارت بین‌الملل و تجارت داخلی است. بازرگانان در کشورهای گوناگون که از یکدیگر دورند و شناخت و اعتمادی نسبت به یکدیگر ندارند، با واسطه بانک‌ها ـ بانک گشاینده اعتبار و بانک ابلاغ‌کننده اعتبار ـ با اعتماد به ابزار اعتبارات اسنادی بانکی، به داد و ستد می‌پردازند. در این تحقیق برآنیم ماهیت اعتبارات اسنادی را از منظر فقهی ـ حقوقی تبیین کنیم. «اعتبارات اسنادی» قراردادی لازم، مستقل، تشریفاتی، عهدی و تبعی بوده که با رضایت و توافق متقاضی، بانک گشاینده و ذی‌نفع اعتبار شکل می‌گیرد. هرچند تلاش‌هایی برای تحلیل اعتبارات اسنادی در قالب عقود معیّن شده است و در بانکداری ایران نیز ـ با توجه به مادّه 67 آیین‌نامه فصل سوم قانون عملیات بانکی بدون ربا ـ اعتبارات اسنادی بر اساس جعاله گشایش می‌یابد؛ ولی با توجه به تفاوت‌های شکلی و ماهوی اعتبارات اسنادی با عقود معیّن، این تحلیل‌ها با واقعیت‌های حقوقی منطبق نیست. این مقاله نشان می‌دهد که قرارداد اعتبارات اسنادی، قرارداد مستقل و جدیدی است که قالب ویژه مخصوص به خود دارد و در هیچ‌یک از عقود مرسوم و معیّن جای نمی‌گیرد.
کلیدواژه‌ها