دوفصلنامه مطالعات فقهی و حقوقی

دوفصلنامه مطالعات فقهی و حقوقی

بررسی فقهی خرید و فروش اعضای بدن و پیامدهای آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه عدالت تهران
2 استادیار دانشگاه عدالت تهران
چکیده
خرید و فروش اعضای بدن در برخی کشورها به فاجعه‌ای ملی تبدیل شده و در برخی کشورها از جمله کشورهای عربی با منع قانونی مواجه شده و تنها هدیۀ عضو پذیرفته شده است. در ایران به دلیل سکوت قانون، ابعاد مسئله همچنان ناگفته باقی‌مانده است. در این مقاله برآنیم با استفاده از روش تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای، به بیان أدله فقهی جواز یا عدم جواز خرید و فروش اعضای بدن بپردازیم. قائلین به جواز به ادله‌ای همچون اصاله الحل و مالکیت انسان نسبت به اعضای خویش استناد می‌کنند و به زعم مخالفان، مالیت نداشتن بدن انسان حرّ از ضروریات فقه اسلامی است؛ از این رو خرید و فروش اعضا، به مثابه یک مال، جایز نیست. برآیند تحقیق این است که اطلاق آیات و روایات دال بر جواز فروش اموال و بنای عقلا مبنی بر تسلط فی الجمله انسان بر تن و اموال خویش، بیانگر جواز فروش و یا هبه اعضای بدن انسان است، و عضو قطع شده از بدن انسان، ـ مادامی که منعی شرعی اقامه نشود- عنوان مال بر آن صدق می‌کند و قابل خرید و فروش خواهد بود.
کلیدواژه‌ها