دوفصلنامه مطالعات فقهی و حقوقی

دوفصلنامه مطالعات فقهی و حقوقی

امکان درک مصالح و مفاسد احکام شرعی با تأکید بر احکام جزایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره)
چکیده
چکیده
یکی از مباحث پیچیده و بحث انگیز در حوزه احکام شرعی، بحث امکان درک مصالح و مفاسد احکام است. دانشمندان و فقیهانی که پذیرفته­اند که احکام اسلام تابع یک سلسله مصالح و مفاسد است، در این خصوص که آیا می­توان به مصالح و مفاسد احکام شرعی پی­برد و آنها را درک نمود یا خیر اختلاف کرده­اند. موافقان بر این باوراند که درک مصالح و مفاسد احکام شرعی توسط انسان­های آگاه ذی صلاح امکان­پذیر است. بدیهی است که پذیرش این دیدگاه، دست کم در امور کیفری می­تواند واجد آثار مهمی باشد و به فقه جزایی توانمندی بیشتری در برخورد با معضلات اجتماعی به ویژه امور مستحدثه اعطا کند. از این رو، مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به بررسی این موضوع پرداخته و به این نتیجه رسیده است که حجیت و کارایی عقل را در درک مصالح و مفاسد احکام الهی با تکیه بر دلایل متعدد قرآنی و روایی و نیز عقلی می­توان اثبات نمود. بنا بر این، یکی از لوازم تدوین و وضع قوانین مؤثر و کارآمد جزایی، تلاش برای شناسایی علت جعل هر یک از احکام شرعی مکشوف است.
کلیدواژه‌ها