چکیده
یکی از مباحث پیچیده و بحث انگیز در حوزه احکام شرعی، بحث امکان درک مصالح و مفاسد احکام است. دانشمندان و فقیهانی که پذیرفتهاند که احکام اسلام تابع یک سلسله مصالح و مفاسد است، در این خصوص که آیا میتوان به مصالح و مفاسد احکام شرعی پیبرد و آنها را درک نمود یا خیر اختلاف کردهاند. موافقان بر این باوراند که درک مصالح و مفاسد احکام شرعی توسط انسانهای آگاه ذی صلاح امکانپذیر است. بدیهی است که پذیرش این دیدگاه، دست کم در امور کیفری میتواند واجد آثار مهمی باشد و به فقه جزایی توانمندی بیشتری در برخورد با معضلات اجتماعی به ویژه امور مستحدثه اعطا کند. از این رو، مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به بررسی این موضوع پرداخته و به این نتیجه رسیده است که حجیت و کارایی عقل را در درک مصالح و مفاسد احکام الهی با تکیه بر دلایل متعدد قرآنی و روایی و نیز عقلی میتوان اثبات نمود. بنا بر این، یکی از لوازم تدوین و وضع قوانین مؤثر و کارآمد جزایی، تلاش برای شناسایی علت جعل هر یک از احکام شرعی مکشوف است.