دوفصلنامه مطالعات فقهی و حقوقی

دوفصلنامه مطالعات فقهی و حقوقی

قرآن و حقوق شهروندی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام (ره) (شهرری)
چکیده
چکیده
شهروندی از جمله مفاهیم نوظهوری است که بطور ویژه به برابری و عدالت توجه دارد و در نظریات اجتماعی، سیاسی و حقوقی جایگاه ویژه­ای یافته است. شهروندی قالب پیشرفته­ی شهرنشینی است، به باور برخی کارشناسان، شهرنشینان وقتی که به حقوق یکدیگر احترام گذارده و به مسؤولیّت­های خویش در قبال شهر و اجتماع عمل کنند، به «شهروند» ارتقا می­یابند.
امروزه شناخت و معرّفی جایگاه اجتماعی و حقوقی « شهروند» به ویژه از نگاه مبانی دینی در جوامع مردم سالار دینی به عنوان یک ضرورت احساس می شود. اگر چه در متون اسلامی، از این بحث با عنوان خاص شهروند سخنی به میان نیامده ولی خطابات و اوصافی که بیانگر تکالیف و حقوق مقابل شهروندان در جامعه اسلامی است، با الفاظ و تعابیر گوناگون و فراوان به چشم می خورد که بیانگر این حقیقت است که چنین جایگاه مهمی از افق وحی و نگاه اولیای الهی مغفول نمانده است.
در قرآن و تعالیم آسمانی، تأکید اسلام بر تحقق انتظارات خود از شهروندان، از طریق تربیت و درآمیختن حقوق با اخلاق، و نیز درآمیختن آگاهی و شعور اجتماعی با تقوا، آزادی با عدالت، پرسشگری با بی غرضی، مدارا با انصاف و نیز پاسخگویی با حسن ظن است.
در این مقاله، به چند شاخص ( پنج مورد) از ارکان اصلی حقوق شهروندی که در قرآن به آن تصریح شده خواهیم پرداخت و آنها را به اختصار بیان خواهیم کرد.
کلیدواژه‌ها